دات نت نیوک

اخبار

چرا کودکان، فلسفه یاد نمی‌گیرند؟

03 اسفند 1395 12:03 | 0 نظر
Article Rating | امتیاز: 5 با 1 رای
چرا کودکان، فلسفه یاد نمی‌گیرند؟

دکتر  ناجی، عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و مطالعات فرهنگی با نقد رویکرد و عملکرد آموزش و پرورش و وزارت فرهنگ و ارشاد ‏اسلامی در قبال فلسفه برای کودکان، نوع آموزش‌ها و تلاش‌های بی‌حاصل برای بومی‌سازی متون خارجی برای کودکان، گفت:آنچه مهم است ‏این است که کلاس‌های فلسفه جریان داشته باشند و باعث شوند بچه‌ها خودشان به کشف برسند؛ کشفی که در رهگذر گفت‌وگو حاصل ‏می‌شود. یعنی فلسفه برای کودکان از کتاب به عنوان سکوی پرش استفاده می‌کند به سوی سئوالات بچه‌ها.‏


به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی باغ کتاب، دومین نشست از سلسله نشست‌های «فصل سخن» با موضوع نقد و بررسی کتاب‌های منتشرشده در ‏زمینه فلسفه برای کودکان از سوی مرکز سپهر اندیشه سازمان جهاد دانشگاهی تهران و سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی و با حضور سعید ‏ناجی،‌ یحیی قائدی و فرزانه شهرتاش در تالار کمال دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران برگزار شد.‏

دکتر فرزانه شهرتاش، مدیر انتشارات شهرتاش گفت: فلسفه برای کودکان موضوعی است که همانند میوه‌ای می‌تواند در اختیار بچه‌ها قرار گیرد؛ ‏اما معلم باید توانایی پذیرایی از کودکان را برای بهره گرفتن از این میوه داشته باشد، که متاسفانه اغلب معلمانِ آموزش‌دیده تربیت معلم فاقد ‏چنین سواد و آگاهی هستند. از سوی دیگر دانش‌آموزان در موضوع فهم چنین متونی با مشکل مواجه‌اند. این موضوعی است که آزمون پرلز به ‏خوبی این را نشان داده است. متاسفانه دانش‌آموزان ما قدرت درک اغلب متونی را که در اختیار دارند ندارند و سواد خواندن آنان در سطح ‏متعارف نیست.‏

او همچنین تصریح کرد: فلسفه برای کودکان باید فهمیده شود و برای فهمیده شدن آن الزاماً باید اجرا شود. ما در موضوع کتاب‌های نظری ‏گام‌های خوبی برداشته‌ایم و آثار مطرح لیپمن در این زمینه ترجمه شده‌اند. به شخصه فکر می‌کنم برای نهادینه شدن موضوع فلسفه برای کودکان ‏باید از فضاهای دیجیتال استفاده شود تا امکان جست‌وجو برای معلمان جهت توضیح دادن مباحث وجود داشته باشد؛ به عبارتی من معتقدم ‏فلسفه برای کودکان در واقع آموزش مهارت‌هاست.‏

دکتر سعید ناجی، یکی دیگر از سخنرانان مدعو این نشست درباره مسئله اصلی فلسفه برای کودکان گفت: مسئله اصلی فلسفه برای کودکان به ‏طور کلی یک اعتراض به آموزش و پرورش رایج است که ۱۲ سال عمر بچه‌ها را تلف می‌کند. فلسفه برای کودکان درصدد است تا سیستم ‏آموزشی را تغییر دهد و برای این کار از دیدگاه سقراطی در کتاب‌هایش بهره می برد. سقراط با کتاب مخالف است و معتقد است فلسفه باید در ‏گفت‌وگو آموزش داده شود.‏

این عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و مطالعات فرهنگی افزود: آنچه مهم است این است که کلاس‌های فلسفه جریان داشته باشند و باعث ‏شوند بچه‌ها خودشان به کشف برسند؛ کشفی که در رهگذر گفت‌وگو حاصل می‌شود. یعنی فلسفه برای کودکان از کتاب به عنوان سکوی پرش ‏استفاده می‌کند به سوی سئوالات بچه‌ها.‏

او در در بخش دیگری از سخنان خود درباره کیفیت آثار ترجمه‌ای در حوزه کتاب‌های فلسفه برای کودکان تصریح کرد: در برنامه فلسفه برای ‏کودکان دو سری کتاب وجود دارد؛ کتاب‌هایی ویژه بزرگسالان و کتاب‌های داستانی که مختص کودکان است. کتاب‌های دسته اول عمدتاً‌ دارای ‏مشکلات مرسوم ترجمه هستند. اگرچه این مشکل رو به بهبود است، اما کتاب‌های داستانی که مختص کودکان هستند دارای چهار مشکل ‏اساسی‌اند: برخی از این کتاب‌ها فارسی‌نویسی را اصلا رعایت نمی‌کنند. برخی دیگر اصول داستان‌نویسی نداشته‌اند. مثلا در گفت‌وگوها زبان ‏شخصیت‌ها از بین رفته یا لحن آنان عوض شده است. همچنین این کتاب‌ها بعضاً با واژه‌هایی همراه هستند که مختص ادبیات بزرگسال است. ‏بنابراین بعضاً زیرنویس‌هایی در آنان دیده می‌شود. یک‌سری از این کتاب‌ها هم با نظارت‌های وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به منظور همانندی ‏با فرهنگ بومی به گونه‌ای بدل شده‌اند که افراد را به فکر فرومی‌برند؛ مثلا در جایی یکی از شخصیت‌ها می‌گوید: پدر من دیر به خانه می‌آید. ‏ماءالشعیر می‌خورد و شادی می‌کند. حالا سئوال این است: آیا واقعا خوردن ماءالشعیر شادی‌آور است!؟

ناجی گفت: به نظر من از همه این مشکلات که بگذریم، جای مقالات نظری و کاربردی در حوزه فلسفه برای کودکان خالی است. اگرچه ‏مقالات نظری در این زمینه تالیف می‌شود، اما به شخصه فکر می‌کنم کیفیت این مقالات از وضعیت مناسبی برخوردار نیست. از سوی دیگر ‏برخی از کسانی که با موضوع فلسفه برای کودکان دست به قلم شده‌اند، به سراغ داستان‌های کهن رفته‌اند. در صورتی که این داستان‌ها ‏ویژگی‌های لازم برای موضوع مذکور را ندارند؛ چرا که کتاب‌های فلسفه برای کودکان باید چالش‌برانگیز باشند و به آموزش مهارت‌ها و ‏گفت‌وگو بیانجامند. در حالی که در این کتاب‌ها اغلب کسی است که حکمی را صادر می‌کند، بدون آنکه گفت‌وگویی انجام بگیرد. این موضوع ‏ماهیت تحلیلی کلاس‌های فلسفه را به مخاطره می‌اندازد. داستان‌های فلسفه برای کودکان باید ویژگی‌هایی همچون جذابیت، ‌امکان همزادپنداری ‏بین بچه‌ها و شخصیت‌های داستان را فراهم کنند و درون‌مایه‌ای را در ذهن مخاطب القا نکنند.‏

دکتر یحیی قائدی نیز در این نشست تصریح کرد: فلسفه برای کودکان دستاوردی بشری است و نه تکنیک و فن. کودک امروز، کودک فلسفه ‏برای کودکان را می‌طلبد. او نمی خواهد بزرگ شود. او برای امروز زندگی‌اش راهکارهای خاص خود را دارد. نمی‌توان چنین کودکی را که در ‏خانه پادشاه است در مدرسه تحقیر کرد. فلسفه برای کودکان موضوعی است که از روانشناسی رشد عبور کرده و نیازمند روانشناسی دیگری ‏است؛ شاید روانشناسی‌ای که به فلسفه تعلیم و تربیت نزدیکتر باشد.‏

عضو هیئت علمی دانشگاه خوارزمی افزود: در مورد بحث تالیف و ترجمه کتاب‌های فلسفه برای کودکان ما با موضوع نشر و آشفتگی‌های آن نیز ‏مواجه هستیم. کتاب «فلسفه به مدرسه می‌رود» لیپمن چهار سال طول کشید تا وارد بازار شود. از سوی دیگر هر کاری و هر متنی لوازم خاص ‏خود را می‌خواهد. اگر فلسفه برای کودکان موضوعی است که در فرهنگ ما نیز وجود داشته، پس چرا تا دیروز این موضوع اصلا دیده نمی‌شد؟ ‏در بومی‌سازی فلسفه برای کودکان بنا نیست آموزه‌ای به آنان داده شود. بلکه صرفاً داستانی نقل می شود برای افزایش مهارت‌ها. در طول ‏آموزش بچه‌ها می‌فهمند که آموزه های دیگری هم وجود دارد. ما باید از زندگی و زنده بودن دفاع کنیم.‏

او درباره اینکه آیا فلسفه اسلامی منبع خوبی برای استنتاج فلسفه برای کودکان است یا خیر گفت: فلسفه به معنای مجموعه‌ای از مهارت‌هاست. ‏همه نظام‌های آموزشی مدعی هستند که می‌خواهند فکر کردن را پرورش دهند اما شاید در این زمینه خیلی کارآمد نبوده باشند. داستان‌های ‏فلسفی باید الزاماً‌ پرسش‌برانگیز باشند و این پرسش‌ها باید الزاماً بین کودکان و سایر افرادی که کودکان با آنان در ارتباط هستند مطرح شود. به ‏همین دلیل به شخصه فکر می‌کنم متون کهن ما اگرچه بخش اعظمی از آنان از فرهنگ ملی و بومی ما نشات گرفته است نمی‌تواند داستان‌های ‏فلسفی خوبی را سامان دهد. از سوی دیگر چنین داستان‌هایی باید در رابطه با مدرسه و زندگی بچه‌ها در مدرسه باشد. فلسفه اسلامی به این ‏فرمی که هست ظرفیت مناسب را برای پرداختن به فلسفه کودکان ندارد.‏

ویدئو
تصاویر پیوست
امتیاز دهید:
نظرات

نام

ایمیل

وب سایت

در حال حاضر هیچ نظری ثبت نشده است. شما می توانید اولین نفری باشید که نظر می دهید.